Đình mai phúc

Đình Mai Phúc
 | Lượt xem: 16084

.

Đình là một công trình kiến trúc cổ truyền thống ở làng quê Việt nam, là nơi thờ Thành hoàng và cũng là nơi hội họp của người dân.

Trước kia theo tình hình chung của cả nước, đình của các làng mạc Việt Nam chỉ là quán để nghỉ. Năm 1231 Trần Nhân Tông xuống chiếu cho đắp tượng Phật ở đình quán. Năm 1491 nhà vua cho xây dựng Quảng văn đình là nơi để dân chúng đánh trông kêu oan và nơi ban bố, giảng giải các chính sách của nhà nước phong kiến tại Thăng Long.

Ngôi đình làng với chức năng là nơi thờ thành hoàng và là nơi hội họp của dân chúng (có lẽ bắt đầu vào thời Lê sơ) và định hình vào thời nhà Mạc. Do sự phát triển của Nho giáo vào cuối thế kỷ 15 đã cấy dần Thành hoàng vào đình làng. Nhưng hiện nay dấu vết sớm nhất của đình làng thờ Thành hoàng chỉ gặp từ thế kỷ 16. Trước đây đình thường chỉ có 3 gian 2 chái. Gian giữa không có sạp, trong gian thờ Thành hoàng. Cuối thế kỷ 17 từ gian giữa kéo dài về sau gọi là chuôi vồ, tạo cho đình làng mang kiểu chữ Đinh (       ) . Cuối thế kỷ 17, nhất là thế kỷ 19, đình làng được bổ sung toà tiền tế.

Kiến trúc truyền thống được xây dựng dựa trên những nguyên tắc của thuật phong thuỷ. Địa điểm của đình khác đền, chùa. Trong khi chùa và đền được dựng ở địa điểm tĩnh mịch, có khi u tịch, khuất lối thì đình làng chủ yếu lấy địa điểm trung tâm. Lý tưởng nhất là đình có địa điểm thoáng đãng nhìn ra sông nước. Nếu không có được ao hồ thiên nhiên thì dân làng có khi đào giếng khơi để có mặt nước phía trước đình cho đúng thế "Tụ thuỷ" vì quan niệm của dân làng cho rằng đó là điềm thịnh mãn cho làng. Kiểu xây dựng bằng gỗ bao gồm các yếu tổ nghiêng về trang trí và chạm khắc.

  Đình làng thường là ngôi nhà to, rộng được dựng bằng những cột lim tròn, to, thẳng tắp đặt trên những chân cột bằng đá tảng lớn được chạm khắc tỉ mỉ. Vì kèo, xà ngang, xà dọc của đình cũng làm toàn bằng gỗ lim. Tường đình xây bằng gạch. Mái đình lợp ngói mũi hài, hai đầu hồi xây bít đốc hoặc làm bốn góc đầu đao cong. Trên nóc đình là hai con rồng chầu mặt nguyệt, tục gọi là " lưỡng long triều nguyệt" hay " lưỡng long tranh châu".

Sân đình được lát gạch, trước đình có hai cột trụ cao vút lên, tục gọi là "cột đồng trụ" được tạc hình con nghê, giữa sân đình ngày trước có phương đình để ngai của thành hoàng làng khi có lễ hội và rước kết chạ với đình làng bên cạnh. Hiện nay không còn phương đình, mà chỉ còn khoảng sân đình rộng, mỗi khi làng mở hội, che dù, bạt lên để ngai thờ khi khai hội và rước đi kết chạ;

Trong đình, gian giữa có bàn thờ, thờ một vị thần của làng gọi là Thành hoàng. Một chiếc trong cái cũng được để trong đình để đánh vang lên theo nhịp ngũ liên thúc giục dân làng về tụ họp bàn tính công việc của làng.

Hiện nay ở Mai Phúc có 2 ngôi đình thờ. Một ngôi đình hiện nằm ở tổ dân phố số 7 và một đình nằm trong trường THCS Phúc Đồng. Đình Mai Phúc được xây dựng trên nền của ngôi đền trong sự tích từ thời Đinh Tiên Hoàng. Đình hiện còn giữ được 28 sắc phong qua các triều đại. Sắc phong có niên đại sớm nhất vào đời Dương Đức thứ 3 (1674) và đặc biệt còn lưu giữ được một đôi chân đèn thời mạc có niên hiệu Diệu thành thứ 7 (1583) do một gia đình người xã Bát Tràng cung tiến. Từ những cứ liệu trên cho thấy ngôi đình được dựng ít nhất vào thế kỉ XVI.
Theo dấu tích còn lại và Thần tích đã nói thì ở Mai Phúc có một quần thể di tích gồm Đình Trong, Đình Ngoài, Từ Vũ và Nghè Hoa để tưởng nhớ Xuân Vinh Đại vương và Luân Nương Công chúa cùng song thân hai vị. Đình Ngoài thờ Xuân Vinh Đại vương (năm 1964 theo lời kêu gọi của Chính phủ, đình ngoài đã dỡ bỏ để làm trường học, chỉ còn lại móng khu hậu cung, một gian miếu cổ tại trường THCS) , khu Từ Vũ theo lời kể của cụ Ngô Huy Chức – trưởng tiểu ban quản lý di tích  Mai Phúc cho biêt: Trước đây khu Từ Vũ là "quán" là nơi nghỉ chân của quan lại nghỉ lại trước khi vào thành Thăng Long yết kiến vua, và có một phần các khu ruộng  tư của các gia đình cày, cấy tại khu Từ Vũ, qua năm tháng, rồi loạn lạc, chiến tranh, người dân di chuyển phần mộ chôn tại khu cây gạo còng (  khu lò gạch cũ, hiện nay đã cho doanh nghiệp Dương Việt Nhật thuê để các thiết bị vận tải gầu múc, máy san lấp thi công các công trình cầu đường..) và chuyển về mai táng tại Từ Vũ. Năm 1995 khu Từ Vũ di chuyển mồ mả và chuyển an táng các phần mộ về nghĩa trang hiện nay; được xây dựng thành UBND và khu tượng đài liệt sỹ như hiện nay.

Nghè Hoa là nơi thờ bố mẹ thành hoàng làng  đã bị thời gian làm hư hỏng, hiện nay đang nằm trong quản lý của Công ty cổ phần sân Golf Long Biên, UBND, Ban quản lý di tích phường đã phối hợp với Ban quản lý sân Golf và tiểu ban quản lý di tích Đình, chùa Mai Phúc có phương án cải tạo, tu bổ Nghè Hoa làm nơi thờ bố, mẹ Đức Thánh ( Thành hoàng làng).  Hiện nay chỉ còn Đình Trong, tức đình Mai Phúc hiện nay, đã được tu sửa nhiều lần và tôn tạo cho đến ngày nay. Đình được làm theo kiểu chữ Nhị ( : Nhị;   ; : Nhị)   ngoảnh mặt hướng Đông Nam. Đại đình có năm gian đầu hồi bít. Chữ trên hai chân đèn còn ghi rõ ngày cúng vào đền, như vậy khả năng thời kì làm còn có ở ngoài, sau này đền mới được chuyển vào đình. Hai chân đèn làm bằng gốm hoa lam, trên nền lam nhạt là hình độc long cuốn màu vàng nhạt. Các cụm mây nổi 3 chẽ, đặc trưng gốm thời Lê của Bát Tràng. 

 Đặc biệt, đình còn có quyển thần tích bằng 12 lá đồng thau nặng 5,7kg, khắc năm 1920, theo nội dung viết ở năm Đinh Trị niên hiệu Vĩnh Hựu 3 (1737). Ngoài ra, còn có 1 bộ chén thờ bằng bạc, một số lư hương, bình rượu, giá bát bửu...mang dấu ấn nghệ thuật thế kỉ XIX. 
Đình đã được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia năm 1992 theo Quyết định 97/QĐ-VHTT ngày 21/01/1992 của Bộ Văn hoá và Thông tin .    

di tích lịch sử và lễ hội truyền thống